Een kijkje in de zeefdrukkerij van Willemeen

Geplaatst op 17 juli 2017 Door In Artikelen, Hulp & Info, Lifestyle, Vrije tijd

Al sinds de jaren 70 heeft jongerencentrum Willemeen haar eigen zeefdrukkerij. Tot op de dag van vandaag wordt hier nog volop gebruik van gemaakt. Op ambachtelijke wijze worden er nog wekelijks creatieve drukwerken gemaakt in de zeefdrukkerij, zoals posters voor de diverse concerten en activiteiten die in Willemeen plaatsvinden. De zeefdrukkerij is er niet alleen voor de Willemeen en haar vrijwilligers en medewerkers, want iedereen die wil zeefdrukken kan dit onder begeleiding van jongerenwerkster Colette doen. Zij is al sinds 1998 actief als jongerenwerkster bij jongerencentrum Willemeen en is inmiddels al zeven jaar verantwoordelijk voor de zeefdrukkerij. Ze vertelt ons met plezier over de ambacht van het zeefdrukken.

Hoi Colette, hoe ben je bij de zeefdrukkerij terechtgekomen?
“Dat komt eigenlijk doordat de zeefdrukkerij een op zichzelf staand onderdeel van de Willemeen is geworden. Hierdoor kostte het steeds meer tijd om de zeefdrukkerij goed te laten functioneren. Ik had wat uren over en werkte hier al een tijdje. Daarbij had ik wel zin om een keer wat anders te doen. Sindsdien ben ik verantwoordelijk voor het reilen en zeilen van de zeefdrukkerij van jongerencentrum Willemeen.”

zeefdrukkerij-willemeen

Jongerenwerkster Colette in de zeefdrukkerij van Willemeen

Kunt je iets vertellen over de geschiedenis van de zeefdrukkerij?
‘‘Op het precieze jaartal moet je me niet vastpinnen, maar de zeefdrukkerij is ongeveer tegelijkertijd met het ontstaan van Willemeen opgezet. Dit zal ergens rond 1970 zijn geweest. Toentertijd had ieder jongerencentrum en concertzaaltje een eigen zeefdrukkerij. Als je bijvoorbeeld kijkt naar Paradiso in Amsterdam en Doornroosje in Nijmegen; die hadden ook een eigen zeefdrukkerij. Veel mensen wilden niet naar een drukker om affiches te laten maken voor hun activiteiten. Men wilde dit gewoon helemaal zelf doen en lekker creatief bezig zijn. Dat is precies wat er bij de Willemeen ook gebeurde. Zo rond de jaren 70 werden affiches en posters voor activiteiten binnen de Willemeen steeds naar een drukker gestuurd. Toen bedacht iemand dat het drukken net zo goed binnen de Willemeen kon gebeuren door te zeefdrukken. Deze persoon heeft samen met wat andere vrijwilligers met een stofzuigermotor en wat andere onderdelen zelf een zeefdruktafeltje in elkaar geknutseld. Van daaruit is de zeefdrukkerij steeds verder geprofessionaliseerd. Zeefdrukken is en blijft een ambachtelijk ding, want we werken nog steeds met professionele apparatuur van tientallen jaren geleden. Aan de techniek is in ieder geval de afgelopen veertig jaar niet veel veranderd.”

zeefdruk-willemeen-posters

Een aantal gezeefdrukte posters van concerten in de Willemeen

Kun je wat vertellen over hoe het zeefdrukken ongeveer in zijn werk gaat?
“Bij zeefdrukken heb je een raamwerk. Daar zit een gespannen doek in. Dat doek is geweven waardoor er allemaal gaatjes in zitten, een soort zeef dus. Dat is je mal voor één kleur. Voor iedere kleur maak je namelijk een aparte mal. Wanneer je een poster met drie kleuren wil gaan drukken heb je dus drie aparte mallen nodig. Wat je in het begin doet is de zeef insmeren met een lichtgevoelige pasta. Vervolgens maak je van jouw ontwerp een film door de zeef te belichten, net als het ontwikkelen van foto’s in een doka.

Nadat je de mal hebt belicht spuit je deze vervolgens uit met water. Daarna kun je met de inkt beginnen te werken en je afdruk maken zoals in onderstaand filmpje te zien is.”

Hoelang duurt het proces ongeveer?
“De voorbereiding is het meest tijdrovende onderdeel van het hele proces. Het drukken zelf gaat namelijk vrij snel. Je gaat de zeef in eerste instantie prepareren, je maakt een film en je moet belichten. Tussendoor moet de zeef ook steeds drogen. Als je vier kleuren gaat gebruiken bij het drukproces, dan maak je dus ook vier afzonderlijke zeven. Daar ben je tussen de 2 en 4 uur mee bezig. Daarentegen kun je het drukken zelf in een uurtje klaar hebben. Je kunt eigenlijk alles zeefdrukken zolang de oppervlakte van het voorwerp dat je wilt bedrukken maar vlak is. Een zeef kun je namelijk niet buigen.”

zeefdruk-willemeen-header

Hoe kan iemand gebruik maken van de zeefdrukkerij?
“De zeefdrukkerij van Willemeen mag door iedereen gebruikt worden. Of je nou vrijwilliger bent bij Willemeen of niet, dat maakt helemaal niet uit. Je kan hier met jouw idee gewoon naar binnen lopen of een mail met je idee of voorstel sturen naar zeefdrukkerij@willemeen.nl. Vervolgens zal ik beoordelen of je idee uitvoerbaar is. Als dit het geval is dan maken we een afspraak en gaan we er samen mee aan de slag. Het hele proces wordt wel altijd onder begeleiding uitgevoerd. Je moet de techniek goed beheersen en bij dat onderdeel geef ik begeleiding. Zeefdrukken is namelijk niet iets dat iedereen zomaar even kan doen, het vereist best wat oefening.”

Wordt een ontwerp in een speciaal programma gemaakt, of kan ik gewoon een tekening aanleveren?
“Wij gebruiken geen speciaal programma, dus ook als je geen computer wizard bent kun je hier alsnog komen zeefdrukken. Je kan een tekening meenemen, dan zullen we hem wel enigszins moeten bewerken maar dat is in principe mogelijk. Ook kun je met speciale technieken een foto zeefdrukken. Met alleen een idee kunnen we ook aan de slag gaan. Er zijn namelijk een aantal vrijwilligers verbonden aan de zeefdrukkerij en sommige daarvan hebben een grafische opleiding of veel ervaring met grafisch werk. Er is dus altijd een mogelijkheid om binnen deze club mensen te kijken of iemand je kan helpen om jouw idee te realiseren.”

Wat maakt zeefdrukken zo bijzonder?
“Het leuke van zeefdrukken is dat je het zelf kan doen. Gewoon in je schuurtje of woonkamer. Wanneer je bijvoorbeeld een ontwerp naar een drukker stuurt dan mis je een groot gedeelte van het drukproces. De magie van zeefdrukken is dat je alles zelf doet en je dus betrokken bent bij het hele proces. Dat is voor sommige mensen erg aantrekkelijk en als ik voor mezelf spreek vind ik dat ook het bijzondere aan zeefdrukken. Bij handmatig zeefdrukken zal je nooit iets precies hetzelfde kunnen bedrukken, dit kan alleen met automatische zeefdrukapparatuur. Dit maakt ieder ontwerp ook wel uniek. Alles wat uit de zeefdrukkerij van de Willemeen komt kun je dus als limited edition verkopen of aan de man brengen!”

Hoeveel kost het ongeveer om iets te laten zeefdrukken?
“Je moet rekenen op €15,- aan opstartkosten. Dit zijn dus de kosten voor het prepareren van de zeven. Verder is het handig om hetgeen je wilt bedrukken zelf mee te nemen. Stel, je wilt 10 katoenen tasjes bedrukken. De blanco tasjes kosten bijvoorbeeld €1,- per stuk. In totaal ben je dan inclusief de opstartkosten en het drukken zo’n 30 euro kwijt.”

Tekst en video: Meike en Laura
Met dank aan Wilco en Colette

Tags : , , , , , ,

Reacties